Drombeg Stone Circle (Cork)

Kamiennych kręgów w Irlandii nie brakuje, a zwłaszcza w południowym hrabstwie Cork. Kamienie ustawione w krąg zaczęły pojawiać się w czasach przedchrześcijańskich w różnych rejonach świata. Z jakichś powodów ludzie budowali kręgi z pionowo ustawionych kamieni.



Kamienny krąg Drombeg zbudowano w taki sposób, aby zachodzące słońce w najkrótszym dniu w roku oświetliło jedyny poziomo ułożony kamień - ołtarz przeznaczony dla boskiego Słońca. Słońcu oddawano w ten sposób cześć - słońce oświetlało cały świat, ogrzewało ludzi, rozganiało mrok najdłuższej nocy. Dla tamtych ludzi Słońce było najważniejszym bogiem.



Drombeg Stone Circle jest też nazywany Ołtarzem Druida. To bardzo popularny irlandzki kamienny krąg. Droga do kręgu jest słabo oznaczona, wąska, a parking jest niewielki. Mimo wczesnej pory i marnej pogody jest tu już sporo ludzi.



Krąg Drombeg zbudowano z lokalnego piaskowca, z oryginalnych 17 kamieni pozostało do dziś 13. Kształty kamieni są różne, niektórzy dopatrują się w nich symboli męskich i żeńskich. Archeolodzy dokopali się tu szczątków zarówno mężczyzn, kobiet jak i dzieci z epoki brązu.



Krążę wokół kamiennego kręgu i natykam się na prostokątny basen wypełniony deszczówką. Najwyraźniej znajduje się tu celowo, wyjaśnienia szukam na tablicy informacyjnej. Okazuje się, że była to starożytna kuchnia (po irlandzku: fulacht fiadh) - do basenu z wodą wrzucano rozgrzane kamienie, które doprowadzały wodę do wrzenia umożliwiając ludziom przyrządzenie mięsnego posiłku.



Prace i doświadczenia wykonane przez archeologów w 1957 roku wykazały, że wrzucenie rozgrzanych w ogniu kamieni do basenu z 320 litrami wody w fulacht fiadh potrafiły ją zagotować w zaledwie 18 minut! Woda pozostawała gorąca przez 3 godziny, co pozwalało przygotować posiłek. 



Spoglądam wokół na wzgórza hrabstwa Cork i widzę pastwiska, łąki i pojedyncze domy. W promieniu wzroku żadnego miasta, ani nawet wioski. A 3000 lat temu Drombeg był tu centralnym miejscem, gdzie celebrowano odwieczny cykl boskiego Słońca, grzebano najważniejszych członków lokalnej społeczności i gotowano dla wszystkich posiłki. A teraz to tylko kilka kamieni...

Więcej o fulacht fiadh w książce Tomasza Borkowskiego, polskiego archeologa w Irlandii, którą kiedyś Wam polecałem: Irlandia Jones poszukiwany

Więcej o magicznych wschodach słońca w prehistorycznej Irlandii: Trzy tysiące lat przed Wigilią. 

Słońce zachodzi w Carrowkeel

Carrowkeel jest jednym z mniej znanych miejsc starożytnej Irlandii, ma jednak wyborną lokalizację. Dziś zabieram Was w góry Bricklieve, na których szczytach stoją białe kopce usypane z wapieni ponad 5000 lat temu. 

 

Carrowkeel to jedno z czterech ogromnych megalitycznych irlandzkich cmentarzysk. Pośród wrzosów rozrzuconych jest około 20 grobowców korytarzowych, które są widoczne z daleka i z wysoka. Na poniższym zdjęciu satelitarnym widać siedem z nich. Nazwa tych gór - "Bricklieve Mountains" - oznacza plamiste albo nakrapiane góry. 

  

Do Carrowkeel prowadzi urocza wąska droga. Po przejechaniu nią 4-5 kilometrów natrafiam na bramę, którą zgodnie z instrukcją muszę za sobą zamknać, żeby owce się nie porozłaziły. Jadę dalej pomiędzy dwoma pasmami płaskich gór. 

  

Wreszcie znajduję znaki, które informują że: 1. gdzieś tu trzeba zostawić samochód i dalej iść piechotą 2. nie jest to miejsce objęte szczególną troską o turystów, więc tłoku raczej nie będzie. Budowle starsze od piramid, znaki ręcznie malowane i nikogo tu nie ma, oto Irlandia. 

  

Po przejściu kolejnego kilometra jestem na górze, skąd rozpościera się widok na hrabstwa Sligo i Roscommon, Benbulbena i jezioro Arrow. A wokół mnie - tajemnicze kamienne białe kopce usypane w okresie neolitu. 

  

Kopce pochodzą z tego samego okresu co Newgrange i Loughcrew. I tak jak tamte grobowce - związane są z kultem słońca, najważniejszego bóstwa w tamtych czasach. 

  

Każdy z kamiennych kopców posiada wejście i korytarz prowadzący do wnętrza. Tam właśnie dzieją się pewne ciekawe rzeczy związane ze słońcem. Budowle tego rodzaju występują licznie w dolinie Boyne we wschodniej Irlandii. 

  

Do niektórych grobowców da się wejść, a właściwie wczołgać. Na zdjęciu poniżej widać komorę centralną z trzema wnękami, w których znaleziono fragmenty naczyń, prochy ludzkie i kości ssaków. Kamienne kopce są zbudowane starą i sprawdzoną metodą "dry stone", o której pisałem niedawno przy okazji wędrówek po Aranach. Poza tym to niezłe schronienie przed deszczem. 

  

Specjalne ustawienie grobowców korytarzowych miało pomóc zmarłym w przejściu do innego świata przy udziale promieni słonecznych. Dlatego grobowce w dolinie Boyne na wschodnim wybrzeżu Irlandii skierowane są na wschód, a grobowce w Carrowkeel i Carrowmore na zachodnim wybrzeżu - kierują się na zachód. Promienie wschodzącego lub zachodzącego słońca wpadają przez szparę nad wejściem, biegną przez korytarz i rozświetlają wnętrze na kilkanaście minut.  

  

Kopce w Carrowkeel oświetlane są przez zachodzące słońce w dniu 21 czerwca, kiedy dzień jest najdłuższy. Wierzono, że wtedy właśnie otwiera się tu magiczny portal do innego świata.   

  

W porównaniu z olbrzymimi kopcami ze wschodu Irlandii - Newgrange i Knowth - te dzisiejsze są malutkie. Inna była technika budowy - tu kamienie zmieszane z ziemią, a tam ziemia, torf i olbrzymie głazy. Dużo trudniej tu się dostać niż do grobowców w Loughcrew, które też stoją na wzgórzach. Brak też w Carrowkeel tajemniczych symboli wyrytych w kamieniach. Jednak zasada "działania" grobowców korytarzowych pozostaje zawsze taka sama. Ileż to lat musiała zająć ówczesnym ludziom obserwacja zjawisk na niebie, że z taka dokładnością ustawili te monumenty. Słońce oświetla wnętrze grobowców korytarzowych tylko w dniach przesilenia lub równonocy.

  

Badania archeologiczne wykazały, że okolice Carrowkeel były zamieszkałe zarówno w okresie neolitu jak w epoce brązu i żelaza. Znaleziono również przedmioty pochodzące ze średniowiecza. Obecnie znajduje się w pobliżu schronisko dla osłów The Sathya Sai Sanctuary, co zresztą słychać :)

  

Pora wracać do cywilizacji... Na następnej wycieczce pojedziemy do Carrowmore.

 

W krainie dolmenów - Carrowmore

Jedno z największych megalitycznych cmentarzysk w Europie znajduje się na małym półwyspie w zachodniej Irlandii. Dojechałem tu trochę przed północą z zamiarem doświadczenia niezapomnianych megalitycznych wrażeń, jednak było tak ciemno, że zmorzył mnie sen. Obudziło mnie bujanie, były to ocierające się o moje auto owce. Słońce miało wstać dopiero za godzinę.  

  Carrowmore przed świtem

Pochodziłem trochę wokół i dostrzegłem tabliczkę, że to miejsce oficjalnie zwiedzać można dopiero od godziny 10.00. Pięć godzin to w sam raz, żeby pojechać do pobliskiego Sligo, znaleźć jedyną otwartą o tej porze stację benzynową z nieczynnym automatem do kawy, zdrzemnąć się jeszcze raz, połazić po zalesionych wzgórzach i znaleźć kolejne dolmeny znane lokalnie jako Magheraghanrush Court Cairn. 

  

O 10.00 Carrowmore jest już oficjalnie otwarte. Czyli szlaban na ścieżce prowadzącej na pole jest podniesiony. W centrum informacyjnym rozdają zafoliowane mapki całego terenu, jest również wersja po polsku. Grobowce sprzed 5000 lat zajmują powierzchnię około kilometra kwadratowego. Niektóre z nich leżą na prywatnych gruntach, gdzie trawę zamiast państwowych kosiarek strzygą prywatne krowy.   

  

Z każdego miejsca Carrowmore widoczne jest najwyższe na półwyspie wzgórze, na którym stoi kamienny kopiec gigant. To grobowiec legendarnej królowej Meabh, chyba największy kamienny kurhan w Irlandii. Na górę wchodzi się prawie godzinę. Kiedyś ludzie zabierali stamtąd kamienie na pamiątkę, ale teraz kamieni przybywa, bo ktoś sprytny wymyślił legendę, że jak się dołoży swój kamień, to spełni się życzenie. 

  

Natomiast w samym centrum Carrowmore wznosi się inny kamienny kopiec, zwany Listoghil lub po prostu grobowiec nr 51. To największy grobowiec w Carrowmore.

  

Naukowcy osłupieli, kiedy dokładnie zbadali grobowiec nr 51. Bo warto wiedzieć, że pochodzenie, przeznaczenie i powstanie irlandzkich dolmenów wciąż nie jest dokładnie wyjaśnione.

  

W Irlandii jest bardzo wiele dolmenów - stoją samotnie na polach i łąkach, z daleka można ich nawet nie zauważyć. Zbudowane z lokalnych kamieni - największy leży płasko na pozostałych, pod nim szczątki ludzkie, naczynia, ozdoby. Dopiero zbadanie Carrowmore w 1996 roku rzuciło więcej światła na te tajemnicze grobowce.  

  

Okazało się, że pod ogromnym kamiennym kopcem w grobowcu nr 51 znajduje się ogromny dolmen. Pojawiła się teoria, że kiedyś każdy dolmen był sercem grobowca z kamieni, tylko że z czasem kamienie zniknęły stając się budulcem dla kolejnych pokoleń. Pozostały tylko kamienie, których nie sposób ruszyć.  

  

Niesamowity grobowiec nr 51 został udostępniony do zwiedzania. Dzięki metalowym siatkom podtrzymującym kamienne ściany można teraz wejść do środka i zobaczyć dolmen główny, który przez tysiąclecia był schowany pod górą kamieni, aby zapewnić zmarłemu na wieki spokojny kamienny sen.  

  

Na przestrzeni wieków wiele kamieni zniknęło. Irlandzkie Towarzystwo Kartograficzne ma w swoich dokumentach z XIX wieku około 30 kamiennych grobowców, po których dziś nie został nawet ślad. Kiedy szedłem przez pole usiane dolmenami minął mnie farmer w swojej terenówce. Pomachaliśmy sobie przyjaźnie, ale pomyślałem też, że to może jego pradziad zabrał te antyczne kamienie do budowy nowego domu albo stajni. W końcu to jego pole, z dziada pradziada.  

  

W Carrowmore odkryto ludzkie ślady nawet sprzed 5400 lat p.n.e. Oznacza to, że codziennie od godziny 10.00 można tu obcować z prehistorią. Legalnie do godziny 18.00, potem już tylko na własną rękę. 

  

Carrowmore to jedno z czterech irlandzkich megalitycznych cmentarzysk. Pozostałe opisałem tu:

Newgrange i Knowth

Loughcrew

Carrowkeel

W kamiennym kregu

Kamienny krąg (stone circle) to megalityczna struktura, która od dawna porusza wyobraźnię i wzbudza ciekawość swoją tajemniczością i przeznaczeniem. Pierwsze zagadkowe kręgi utworzone z głazów powstały ponad 6 tysięcy lat temu. Chociaż ich prawdziwych funkcji jeszcze nie poznaliśmy i być może nigdy nie poznamy, to z całą pewnością kręgi te związane były z kultem Słońca, które wtedy było najważniejszym z bogów. 

  

Wiele kamiennych kręgów już znikło, kamienie posłużyły jako budulec. Szacuje się że w Europie pozostało jeszcze ponad 1000 kręgów, głównie na Wyspach Brytyjskich, w Irlandii i Francji. Spośród wielu domniemanych funkcji kręgów najciekawsza jest teoria wiążąca je z astronomią. Twórcy kamiennych kręgów żyli w okresie epoki kamienia i brązu, dopiero uczyli się tworzyć narzędzia i ich używać, ubierali się w skóry zwierząt i jedli rękami, jednak dzisiejsi naukowcy nie są w stanie wytłumaczyć jakim cudem ci ludzie zbudowali tak precyzyjne konstrukcje. Wschodzące słońce w najdłuższym dniu przechodzi co roku dokładnie pomiędzy dwoma największymi kamieniami i oświetla kamień stojący w centrum kręgu niczym ołtarz. Taki spektakl wyreżyserowany przez ludzi neolitu wzbudza szacunek. 

  

Najbardziej znanym kamiennym kręgiem na świecie jest Stonehenge w Anglii. Co roku w dniu letniego przesilenia gromadzą się tam tysiące ludzi. Siła przyciągania Stonehenge wynika z przekonania, że kamienie gromadzą pozytywne wibracje i dobrą energię, mają właściwości magiczne i lecznicze oraz potrafią chronić przed szkodliwym działaniem otoczenia.

  

Irlandia pełna jest kamiennych kręgów, podobnie jak cała Szkocja, Walia i Anglia. Niektóre z nich wymieniane są w przewodnikach, prowadzą do nich znaki a w pobliżu można wygodnie zaparkować. Wtedy zazwyczaj turysta może podziwiać ładny widok na góry lub morze, a o kręgach może poczytać na tabliczce informacyjnej. 

  

Inne kręgi z kamienia znaleźć można w pobliżu zamieszkanych domów, w pobliżu wiosek. Zawsze pytam, czy mogę popatrzeć z bliska i nigdy nie spotkałem się z odmową. Czasem farmer sam proponuje mi zrobienie pamiątkowej fotki ze mną w kamiennym kręgu. Takie miejsca są zazwyczaj zadbane. Na prywatnym terenie stoi kawał irlandzkiej historii, więc trawa musi być skoszona.

  

Jeszcze inne kamienne kręgi stoją w lasach i nie są oznakowane ani wymienione w żadnych przewodnikach. Dotrzeć do nich można tylko dzięki wskazówkom tych, którzy już tam kiedyś byli, miejscowi też pokażą drogę. W takich miejscach można w kamiennym kręgu stanąć sam na sam z legendami, energiami, wibracjami i tajemniczymi symbolami wyrytymi w kamieniach. Czasem też sam na sam z własnym lękiem...  

  

Wśród głównych zastosowań kamiennych kręgów wymienia się dziś: obserwatoria astronomiczne, miejsca obrzędowe szamanów i druidów, czakramy energetyczne, portale kosmiczne, bramy czasu, lądowiska. Hipotezy mieszają się z legendami, a mity ze współczesnością. Nie ma reguły co do wielkości kręgu ani ilości kamieni. Zazwyczaj średnica kręgu to około 20-30 metrów.  

  

Szukając kamiennych kręgów natknąć się można na ciekawych ludzi i na ciekawe obrzędy. Załapałem się kiedyś na obrzęd powitania wschodzącego słońca w towarzystwie kapłanki druidów odprawiającej swoje modły przy akompaniamencie celtyckich instrumentów i pieśni. Ten kielich zawierał czerwony sok żurawinowy. Był też drożdżowy placek do podziału. Tym razem wschód słońca odbył się niestety pośród chmur i mgieł.  

  

Kamienne kręgi w Irlandii są też świetnym przykładem gładkiego przejścia z pogańskiej wiary w Boga Słońce na wiarę chrześcijańską, którą w V wieku wprowadził w Irlandii św. Patryk. Wysocy Królowie rządzący Irlandią przez ponad dwa tysiąclecia po spotkaniu z Patrykiem po prostu dali się ochrzcić i zezwolili na to swoim poddanym. Dotychczasowe pogańskie ołtarze w kamiennych kręgach otrzymały dodatkowo wyryty symbol krzyża i już. 

  

Fenomen kręgów w kamieniu jest na tyle silny, że kamienne kręgi powstają również współcześnie. W oparciu o dostępną wiedzę i materiały tworzy w Polsce kamienne kręgi polski megalitomaniak, p. Andrzej Lamparski. Jeden z jego kręgów w Myślęcinku koło Bydgoszczy widoczny jest nawet z satelity.  

  

Kamienny krąg o mały włos nie został zlikwidowany, ponieważ w miejscowym katolickim społeczeństwie pojawiły się silne głosy potępienia. Toż to pogaństwo i szatan, to symbol ciemnoty i kołtuństwa! Andrzej został napiętnowany za propagowanie niebezpiecznych treści, dopiero po usunięciu tabliczek kamienny krąg przetrwał. Podobny krąg stoi w Skarbienicach. 

  

Jedną z ciekawych cech kamiennych kręgów jest ich położenie w stosunku do mórz i oceanów. W głębi lądu nie występują, największa odległość od morza to 200 km. Dlatego Irlandia i Wyspy Brytyjskie są pełne kamiennych kręgów. To również tłumaczy położenie polskich kamiennych kręgów głównie na Pomorzu.  

  

Jakie jest prawdziwe działanie kamiennego kręgu można sprawdzić osobiście. Wystarczy w nocy wejść na szczyt zamglonego wzgórza, odnaleźć jakiś kamienny krąg i poczekać na wschód słońca.